Republika Srbija
Apelacioni sud u Beogradu
Court of Appeal in Belgrade
Српски ћирилица Srpski latinica English
22.07.2010.

Gž 2226/10

REPUBLIKA SRBIJA
APELACIONI SUD U BEOGRADU
Gž 2226/10
22.07.2010. godine
B E O G R A D




U IME NARODA



APELACIONI SUD U BEOGRADU, u veću sastavljenom od sudija Slađane Nakić-Momirović, predsednika veća, Nevenke Romčević i Marine Jakić, članova veća, u parnici tužilaca AA, BB, VV, GG i DD, koje sve zastupa AB, advokat, protiv tuženog ĐĐ, koga zastupa ĐB, advokat, radi utvrđenja ništavosti testamenta i bračne tekovine, odlučujući o žalbi tužilaca izjavljenoj protiv delimične presude Drugog opštinskog suda u Beogradu P 3798/05 od 13.05.2008. godine, u sednici veća održanoj dana 22.07.2010. godine, doneo je



P R E S U D U



Preinačava se delimična presuda Drugog opštinskog suda u Beogradu P 3798/05 od 13.05.2008. godine u stavu prvom izreke, pa se usvaja tužbeni zahtev tužilaca AA, BB, VV, GG i DD i utvrđuje da je ništavo zaveštanje proglašeno na zapisniku od 22.10.2004. godine u predmetu Četvrtog opštinskog suda u Beogradu Ro 481/82 što je tuženi ĐĐ dužan da prizna i trpi.


O b r a z l o ž e nj e


Delimičnom presudom Drugog opštinskog suda u Beogradu P 3798/05 od 13.05.2008. godine stavom prvim izreke odbijen je tužbeni zahtev da se utvrdi da je testament proglašen na zapisniku Četvrtog opštinskog suda u Beogradu dana 22.10.2004. godine u predmetu Ro 481/82 ništav, što je tuženi ĐĐ dužan priznati i trpeti. Stavom drugim izreke odlučeno je da će se odluka o troškovima parničnog postupka doneti uz konačnu odluku.

Protiv navedene presude žalbu su blagovremeno izjavili tužioci zbog pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja i pogrešne primene materijalnog prava.

Tuženi je podneo odgovor na žalbu.

Apelacioni sud je ispitao pobijanu odluku u smislu čl. 372 ZPP i nalazi da je žalba osnovana.

U sprovedenom postupku nema bitnih povreda odredaba parničnog postupka iz člana 361 stav 2 tačka 1, 2, 5, 7 i 9 ZPP na koje Apelacioni sud pazi po službenoj dužnosti.

Pravilnom ocenom izvedenih dokaza prvostepeni sud je utvrdio da su tužioci rešenjem Drugog opštinskog suda u Beogradu O 2228/04 od 27.01.2005. godine upućeni na parnicu radi utvrđenja ništavosti testamenta ostavilje pok. PP od 04.05.1982. godine koji je proglašen na zapisniku pred Četvrtim opštinskim sudom u Beogradu dana 22.10.2004. godine u predmetu Ro 481/82. Postupak raspravljanja zaostavštine iza pok. PP, umrle __.20_. godine je prekinut do okončanja parnice. Prvostepeni sud je utvrdio da je dana 26.03.1982. godine ĐĐ podneo molbu Četvrtom opštinskom sudu u Beogradu radi sačinjavanja i čuvanja sudskog testamenta njegovog i supruge PP. Dana 04.05.1982. godine održano je ročište pred Četvrtim opštinskim sudom u Beogradu u predmetu RO 481/82 u vanparničnom predmetu ĐĐ i PP radi sastava testamenta. Nakon obavljenog razgovora sa predlagačima sud je konstatovao da su takvog psihičkog i fizičkog zdravlja i da su u mogućnosti da izraze svoju pravu volju, te nakon što su upoznati sa odredbama čl. 26 Zakona o nasleđivanju SRS, koje se odnose na nužni i raspoloživi deo imovine prilikom raspolaganja u testamentu, sud je doneo rešenje da se u smislu čl. 65 Zakona o nasleđivanju SRS sačini uzajamni testament. Dalje je sud utvrdio da ĐĐ i PP, ni od koga nagovoreni niti prisiljeni, pri čistoj svesti i zdravom razumu za slučaj svoje smrti žele da izvrše raspodelu svoje imovine na sledeći način: ĐĐ izjavljuje da od imovine poseduje suvlasništvo ½ stana vv, stvari pokućstva i novac na štednim knjižicama, a PP izjavljuje da od imovine poseduje suvlasništvo ½ dela vv, vlasništvo kuće u vv1 i placa kao i nepokretnost u vv3 koja predstavlja njenu očevinu i pokretne stvari pokućstva i novac na štednim knjižicama. ĐĐ izjavljuje da svu svoju imovinu koja se vodi na njegovom imenu, bilo pokretnu bilo nepokretnu, ostavlja u isključivo vlasništvo svojoj supruzi PP, a PP izjavljuje da svu svoju pokretnu i nepokretnu imovinu u isključivo vlasništvo ostavlja svom suprugu ĐĐ. Sva imovina, sem imanja u vv3, koja predstavlja njenu očevinu, je bračna tekovina između nje i njenog supruga ĐĐ. Dalje je sud konstatovao da testatori saglasno izjavljuju da su svu svoju imovinu, sem imanja u vv3 koje predstavlja očevinu PP zajednički stekli u braku, te obzirom da nemaju potomaka i da su svi njihovi bližnji materijalno obezbeđeni, niko nema pravo na poništaj ovog testamenta po osnovu nužnog dela i ovim testamentom oni isključuju sve svoje srodnike tako da pravo na njihovu imovinu imaju samo uzajamno, te da je ovo njihova poslednja volja i kao takva mora se u celosti ispuniti i da se od svakog poštuje. Navedeni testament potpisali su testatori ĐĐ i PP, a nakon toga je sud konstatovao da je sudski testament pisan po tačnom kazivanju testatora i da testatori priznajući ove testamente kao svoje svojeručno potpisuju, da je uzajamni testament pisan u 3 primerka stim što je original testamenta deponovan kod tog suda, a jedan prepis predat testatorima, a drugi združen spisima te da su sva 3 primerka overena pečatom Četvrtog opštinskog suda u Beogradu i overeni potpisom sudije. Dalje je prvostepeni sud utvrdio da je Četvrti opštinski sud u Beogradu u predmetu Ro 481/82 dana 22.04.2004. godine na zahtev Drugog opštinskog suda u Beogradu O 2228/04 proglasio testament pokojne PP, te da testament PP glasi da ostavlja svu svoju pokretnu i nepokretnu imovinu u isključivo vlasništvo svom suprugu ĐĐ.

Po oceni prvostepenog suda ĐĐ i pok. PP sačinili su dana __.198_. godine sudski testament kojim su raspolagali svojom posebnom imovinom i odredili na zapisniku o sačinjavanju zaveštanja šta je posebna imovina svakog od njih dvoje, sporazumno podelili zajedničku imovinu stečenu u toku braka, te kao testatori svaki svoju posebnu imovinu ostavili drugom bračnom drugu, pa se u konkretnom slučaju radi o dva odvojena testamenta koji su primljeni na isti zapisnik u istom postupku. Kako po oceni prvostepenog suda testament pok. PP ispunjava sve zakonom predviđene uslove za punovažnost sudskog testamenta, jer ga je sastavila sudija po kazivanju testatora, prethodno utvrdivši identitet testatora i pošto je testator isti potpisala u prisustvu sudije, što je potvrđeno i na samom testamentu, to je odbijen tužbeni zahtev za utvrđivanje ništavosti testamenta.

Međutim, po oceni Apelacionog suda, a kako se to osnovano ukazuje i žalbom tužilaca, prvostepeni sud je pogrešno primenio materijalno pravo i to odredbu čl. 62 Zakona o nasleđivanju odbijanjem tužbenog zahteva.

Prema čl. 237 Zakona o nasleđivanju („Službeni glasnik RS“ 46/95) nasleđa otvorena pre stupanja na snagu ovog zakona će se raspraviti po propisima koji su važili do dana njegovog stupanja na snagu. Na zaveštanja, ugovore o doživotnom izdržavanju i ugovore o ustupanju i raspodeli imovine za života, koji su sačinjeni do dana stupanja na snagu ovog zakona, primeniće se propisi koji su važili u vreme njihovog sačinjavanja. Kako je sporni testament sastavljen pred sudom 198_. godine, pre stupanja na snagu navedenog zakona, za odluku u spornom pravnom odnosu stranaka merodavne su odredbe ranije važećeg Zakona o nasleđivanju („Službeni glasnik RS“ 52/74, 1/80, 25/80).

Odredbom čl. 62 Zakona o nasleđivanju, propisano je da je punovažan onaj testament koji je napravljen u obliku utvrđenom u zakonu i pod uslovima predviđenim zakonom. Ovom odredbom je izražen značaj forme testamenta kao uslov za njegovu punovažnost. Testament kao svečan i strogo formalan akt obezbeđuje autentičnost izjave poslednje volje zaveštaoca. Forma testamenta ima značaj uslova za punovažnost testamenta, a ne samo za njegovo dokazivanje. Ništav je testament koji nije sastavljen u obliku koji predviđa zakon.

Testament je strogo formalan, lični akt koji ima za cilj obezbeđenje volje lica da raspolaže svojom imovinom za slučaj smrti. Istovremeno testament je jednostrani pravni posao i proizvodi pravno dejstvo izjavom samo jedne volje. Zajednički testament nije dopušten. Poništenje testamenta zbog nedostatka oblika mogu tražiti lica u rokovima iz čl. 77 Zakona o nasleđivanju, a u ovom slučaju su ti uslovi ispunjeni.

Kako iz stanja u spisima, odnosno iz testamenta označenog kao uzajamni testament sastavljenog pred sudom, proizilazi da se zapravo radi o testamentu kojim bračni drugovi ĐĐ i sada pok. PP u slučaju smrti nasleđuju jedno drugo, to isti po svojoj sadržini i suštini predstavlja zajedničku izjavu bračnih drugova, odnosno zajednički testament, koji oblik testamenta nije propisan Zakonom o nasleđivanju i isti ne može biti osnov za nasleđivanje. Zakon o nasleđivanju ne poznaje institut zajedničkog testamenta, pa se testament ne može delimično proglasiti, jer je drugi zaveštalac još živ, te smrću jednog zaveštaoca drugi gubi pravo da testament izmeni, pa je lišen i prava da svojom imovinom raspolaže do smrti.

Stoga je prvostepeni sud pogrešno primenio materijalno pravo kada je zaključio da se radi o dva odvojena testamenta koja su primljena na isti zapisnik u istom postupku. Tačno je da su testatori prilikom sačinjavanja testamenta odredili šta je posebna imovina svakog od njih dvoje, čime su sporazumno podelili zajedničku imovinu stečenu u toku njihovog braka, koji je time iz režima zajedničke imovine prešla u režim posebne imovine, ali svojom posebnom imovinom nisu raspolagali na način odnosno u obliku kako to predviđa zakon, te je ovaj testament ništav.

Sa iznetih razloga odlučeno je kao u izreci presude na osnovu odredbe čl. 380 stav 4 ZPP-a.


PREDSEDNIK VEĆA-SUDIJA
Slađana Nakić-Momirović s.r.


Za tačnost otpravka
Upravitelj pisarnice
Svetlana Antić s.r.

Factum infectum fieri nequit – Učinjeno ne može postati neučinjeno (Plaut)